Jest to choroba należąca do grupy robaczyc, stosunkowo częsta u zwierząt. Nie należy jej utożsamiać ze schorzeniem wywołanym przez glistę ludzką (Ascaris lumbricoides), chociaż przebieg i etymologia są podobne. Różne są natomiast pasożyty odpowiedzialne za wystąpienie dolegliwości - nas interesuje glista psia (Toxocara canis) i kocia (Toxocara cati), których obecność w organizmie czworonoga grozi zarażeniem człowieka. Od łacińskiej nazwy nicienia wywodzi się inne miano choroby - toksokaroza.

Odsetek zakażenia (prewalencja) glistą w przypadku szczeniąt do 3 mies. życia wynosi w Polsce aż 60%. Z wiekiem znacznie spada, osiągając niewiele ponad 5 % u zwierząt, które ukończyły rok. Dojrzały pasożyt stacjonuje w jelicie cienkim. Równie mocno narażone są na jego występowanie kocięta, jednak w przeciwieństwie do młodych psów nie mogą się zarazić od matki w czasie życia płodowego. Po urodzeniu natomiast, zarówno koty jak i psy maja takie same szanse na zarażenie się larwami znajdującymi się w mleku matki bądź tez na absorbcję jaj z zewnątrz. U zwierząt małych,nieodpornych pasożyt (w postaci larwalnej) wędruje z krwią z jelita cienkiego przez wątrobę i serce do płuc, skąd przez oskrzela trafia do gardzieli. Tam odkrztuszany i połykany znów ląduje w jelicie cienkim, gdzie dojrzewa i osiąga swą ostateczną postać - zdolną do składania jaj glistę. U zwierząt dorosłych larwy inwazyjne zazwyczaj nie przedostają się do płuc, ale razem z krwią wędrują do różnych narządów.

Dojrzała samica glisty składa kilkadziesiąt tysięcy jaj dziennie. Przez kał zwierzęcia trafiają one do środowiska zewnętrznego. Okres pomiędzy inwazją a wydalaniem jaj trwa od 3 do 8 tygodni (zależnie od sposobu zarażenia i gatunku zwierzęcia). W sprzyjających warunkach atmosferycznych ( ok 20 st.Celsjusza) w przeciągu kilku tygodni z jaj rozwijają się inwazyjne larwy. Są one bardo odporne, mogą przetrwać nawet kilka lat. Z miejsca, w którym zostały wydalone są przenoszone na sierści zwierząt i na podeszwach butów, obszar ich występowania (z jednej defekacji) może być więc bardzo rozległy. Mamy więc dużą szansę na to, że podczas spaceru w parku czy w lesie (żywicielem glisty jest także lis) nieświadomie wejdziemy w kontakt z jajami tego pasożyta.

Objawy u człowieka

Postać uogólniona (zespół larwy wędrującej trzewnej) - pogorszenie samopoczucia, brak apetytu, gorączka, ból brzucha, zmniejszająca się masa ciała, powiększona wątroba. Wystąpić mogą silne objawy alergiczne (spowodowane wędrówką larw w ustroju), takie jak wysypki skórne, obrzęki ciała i dróg oddechowych. Zdarza się zapalenie spojówek. W bardziej zaawansowanym stadium dojść może do zapalenia płuc (nacieki Lofflera) i mięśnia sercowego oraz do astmy.

Postać oczna (zespół larwy wędrującej ocznej) dotyczy w większości przypadków dzieci i osób starszych. Towarzyszą jej zaburzenia widzenia, może pojawić się bielmo lub zez. Czasem następuje całkowita utrata wzroku. Zazwyczaj atakowane jest jedno oko, rzadziej dwa.

Postać mózgowa najczęściej występują u dzieci. Do objawów należą rozdrażnienie, nadpobudliwość, zaburzenia snu. W cięższych przypadkach dochodzi do zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych i mózgowia. Nie wyklucza się występowania porażeń i niedowładów.

Występuje również postać bezobjawowa - wówczas jedyną sugestią choroby jest potwierdzona badaniem krwi eozynofilia (zwiększona ilość specyficznej odmiany białych krwinek).

Diagnoza i leczenie

Diagnoza stawiana jest często po przypadkowym znalezieniu glisty w kale. Wykonuje się badania laboratoryjne pobranej próbki (kilku próbek). W przypadku dolegliwości płucnych rozpoznanie następuje po analizie zdjęcia radiologicznego. Leczenie trwa długo i nie należy do łatwych, nie zawsze też przynosi oczekiwane efekty. W przypadku np. postaci ocznej, powodzenie wyleczenia zależy od czasu trwania choroby. W walce z toksokarozą stosuje się leki przeciwpasożytnicze.

Zapobieganie

Podstawę programu profilaktycznego stanowi cykliczne odrobaczanie zwierząt domowych. U bardzo młodych osobników - ze względu na wysokie ryzyko zarażenia od matki - stosuje się je bez uprzedniej analizy kału. Bardzo istotne jest utrzymywanie higieny zwierzęcia i jego otoczenia, a także własnej. Jaja glist są bardzo lepkie i występują praktycznie wszędzie (trawniki, piaskownice). Nawyk tarzania się psów dodatkowo zwiększa ryzyko przyniesienia ich do domu. Istnieje także możliwość zarażenia się zwierzęcia poprzez spożycie zakażonego mięsa (np. z niepewnego źródła lub padliny).

Dzieci, wchodzące w bardziej organoleptyczny kontakt z zarówno z otoczeniem jak i ze zwierzętami, są szczególnie narażone na zarażenie pasożytami. Ważnym jest, aby kształtować w dziecku nawyk częstego mycia rąk. Niestety, nawet skuteczna edukacja najmłodszych nie przyniesie oczekiwanych skutków, jeśli nie będzie szła w parze z innymi działaniami. Do takich należy uświadamianie właścicielom czworonogów obowiązku sprzątania odchodów swoich podopiecznych - są one bowiem głównym źródłem zarażenia toksokarozą. Ten i inne aspekty związane z tematem odzwierzęcych zanieczyszczeń poruszają na swojej stronie internetowej twórcy akcji "kupa nie gryzie". Lektura jej zawartości niewątpliwie działa na wyobraźnię.
Nie bez znaczenia w statystyce występowania choroby jest także nawyk tzw. geofagii (spożywanie ziemi, piasku) nierzadki u małych dzieci. Zagrożenie stanowić może także całowanie ulubionych zwierząt domowych.

Dokładne mycie warzyw i owoców, mycie rąk po wykonywaniu prac ziemnych, kąpanie zwierzęcia, mycie zabawek, wymiana piasku w piaskownicy - to wszystko sprzyja zminimalizowaniu ryzyka absorpcji larw, zmniejszając tym samym niebezpieczeństwo zachorowania. Nie zapominajmy, że zawsze łatwiej jest zapobiegać niż leczyć.

Przydatne artykuły zoologiczne

Klatka dla gryzoni Essegi Baffy 100, dwupiętrowa

Ciemnoniebieska kuweta

449.00

więcej

Kattovit Low Protein 6 x 400 g

6 x 400 g

36.80

więcej

Drapak dla kota Oaza

Beżowy

79.00

więcej

Drapak Arona

Wzór lamparci

139.00

więcej