Początkowy okres życia szczenięcia, do osiągnięcia dojrzałości psychicznej oraz fizycznej, ma kluczowe znaczenie dla jego dalszego rozwoju. Nie wolno zaniedbać żadnego aspektu rozwoju maleńkiego pieska. Odpowiednie żywienie i pielęgnacja zapewnią mu właściwy start w życie.
Zagadnieniom żywienia psich osesków poświęciliśmy osobny artykuł na portalu Vetopedia. W poniższym tekście skupimy się na zagadnieniach związanych z pielęgnacją oraz stymulacją rozwijającego się, szczenięcego organizmu.

Po narodzinach

Po porodzie nie należy zwlekać z oględzinami szczeniąt. Szczególną uwagę zwrócić trzeba na występowanie wad anatomicznych, masę ciała oseska oraz pozostałe wskaźniki stanu zdrowia (tętno, odruchy, owłosienie itp.).

Ciężar

Średnia masz urodzeniowa szczeniaka wynosi w przybliżeniu : 1% masy ciała matki w przypadku ras dużych, 2% u ras średnich, 3% u ras małych i 4% w przypadku ras miniaturowych. Pieski urodzone przedwcześnie mają niższą niż standardowa masę ciała. Pomiaru należy dokonać w pierwszych dwunastu godzinach od porodu. Następne ważenia powinny odbywać się codziennie, do ukończenia drugiego tygodnia życia. W tym czasie szczeniak winien osiągnąć dwukrotność wyjściowej masy ciała. Po kilkunastu dniach od porodu można zrezygnować z codziennego ważenia i przeprowadzać je w odstępach kilkudniowych.
Brak przyrostu masy ciała może świadczyć o zaburzeniach rozwoju bądź chorobie zwierzęcia.

Temperatura

Ciało psiego noworodka ma temperaturę pomiędzy 35,5 a 36 stopni Celsjusza. Po czterech tygodniach wzrasta ona do około 38 stopni. Ciepłota poniżej 35 stopni świadczyć może o wadach wrodzonych małego organizmu. Jest ona wówczas wynikiem obniżonego poziomu glukozy we krwi, która to dysfunkcja towarzyszy chociażby niedożywieniu czy wodogłowiu. Także wcześniaki oraz mioty z trudnych porodów charakteryzować się mogą obniżoną temperaturą ciała. Także zdrowe szczenięta mogą mieć problem z zachowaniem stałej temperatury ciała, ponieważ mechanizmy prawidłowej gospodarki energetycznej organizmu nie są u nich jeszcze ostatecznie wykształcone. Zawsze należy więc znaleźć przyczynę takiego stanu rzeczy.
Pomiaru temperatury dokonujemy u szczeniaczków w odbytnicy.

Ogrzanie oseska powinno przebiegać powoli. Pozwoli to zminimalizować ryzyko wystąpienia groźnych dla zdrowia, a nawet życia pieska, reakcji niepożądanych (zaburzeń ze strony układu krwionośnego). Niezbędne jest zorganizowanie miejsca, w którym umieszczamy butelkę z ciepłą wodą i które wyściełamy przyjemnym w dotyku materiałem. Temperatura, stale kontrolowana przez opiekuna, wynosić powinna w takim posłaniu około 32 stopnie. Podawanie glukozy dodatkowo korzystnie wpłynie na proces podwyższania temperatury oseska.
Pamiętać należy, że nie powinno się karmić szczeniąt z obniżoną temperaturą ciała. Związana jest ona bowiem często z zaburzeniami ruchów robaczkowych jelit, obniżonym krążeniem i wydzielaniem enzymów. Żywienie w takim przypadku doprowadzić może do biegunki, a co za tym idzie, do bardzo niebezpiecznego dla noworodków odwodnienia.

Wady wrodzone

Ich występowanie może być uwarunkowane genetycznie, jak również związane z działaniem czynników zewnętrznych, na których wpływ narażona była suka w czasie ciąży. Niejednokrotnie przyczyną wad wrodzonych jest niedożywienie suki, nadmierna bądź niewystarczająca suplementacja witamin i innych składników (głównie wit.A, B11, białka) lub oddziaływanie substancji toksycznych (farby, lakiery, związki toksyczne w pożywieniu). Niektóre wady widoczne są od razu (rozszczepienie podniebienia, zbyt mała lub zbyt duża ilość palców), inne uwidaczniają się z wiekiem (np. zaburzenie zrostu powłok brzusznych, wnętrostwo, głuchota), jeszcze inne pozostają ukryte (lekkie rozszczepienie kręgosłupa ma szansę nigdy nie zostać zdiagnozowane).
Oczywiście wiele schorzeń spowodować może śmierć szczeniąt już w życiu płodowym. Niektóre zaburzenia rozwoju psiego oseska uniemożliwiają jego samodzielne funkcjonowanie. Niezbędna jest wówczas eutanazja zwierzęcia.

Zmysły

Charakterystyczna dla dopiero co narodzonych piesków jest niedojrzałość w funkcjonowaniu oraz budowie wielu narządów. Szczenięta rodzą się ślepe i głuche. Powieki rozklejają się u nich standardowo przed ukończeniem drugiego tygodnia życia. Kanały słuchowe otwierają się u niektórych psów dopiero w trzecim tygodniu, a u niektórych już w pierwszym. Zapach i smak należą do kategorii odczuwanych już przez najmłodsze psiaki. Najintensywniej jest jednak u psich osesków rozwinięty zmysł dotyku. To za jego pomocą nawiązują - już w pierwszych godzinach życia - kontakt ze światem zewnętrznym. Ciepłe ciała matki i rodzeństwa, będąc jednym z pierwszych bodźców, zapewniają małej istocie poczucie bezpieczeństwa. Aby ludzki opiekun miał szansę równie dobrze się kojarzyć, powinien jak najwcześniej sygnalizować swoją obecność czułym i delikatnym głaskaniem. Chociaż proces socjalizacji zwierząt zaczyna się dopiero około trzeciego tygodnia życia, już dużo wcześniej kodują one, w szczególności te powtarzalne, bodźce. Od bardzo wczesnych chwil psie maluchy są w stanie zidentyfikować zapach opiekuna.

Od oseska do szczeniaka

Już w trzecim tygodniu życia małe pieski zyskują zdolność samodzielnego - choć wciąż niewprawnego - poruszania się. Uczą się spożywania pokarmów bez pośrednictwa butelki lub sutka, nawiązują coraz intensywniejsze kontakty z rodzeństwem i przedstawicielami innych gatunków (w tym ludzkiego). Pomału też poznają nowe smaki, zapachy, dźwięki. Zaczynają im rosnąć pierwsze zęby. Okres między trzecim a dwunastym tygodniem życia szczeniaka nazywamy socjalizacyjnym. Silnie nastawiony na poznawanie piesek będzie w tym czasie ze zwielokrotnioną siłą czerpał naukę z okoliczności i wydarzeń, w jakich przyjdzie mu uczestniczyć. Jest to więc dobry moment na wprowadzenie podstawowego treningu (np. czystości). Jednocześnie nie wolno zapominać o tym, że struktura psychiczna tak młodego zwierzęcia jest bardzo delikatna. Należy w związku z tym położyć duży nacisk na minimalizowanie stresu i budowanie relacji opartej na poczuciu bezpieczeństwa i zaufaniu.
Dobrze prowadzony i traktowany szczeniak ma szansę wyrosnąć na ufnego, kontaktowego i pewnego siebie psa. Inwestycja w pierwsze trzy miesiące życia psa jest lokatą, której znaczenie dla dalszych jego losów trudno przecenić.

Przydatne artykuły zoologiczne